CEO leert van avAJAX

(Dit artikel komt uit het Financieele Dagblad. Is avAJAX mogelijk de eerste van vele zogenoemde klant-aandeelhouders verenigingen?)

Robert Rinnooy Kan en Robert van der Laan

Wie voelen zich nog nauw betrokken bij beursgenoteerde fondsen? Institutionele beleggers komen daar niet meer aan toe. Zij investeren in duizenden bedrijven tegelijk voor een – volgens de moderne portfoliotheorie – gezonde risicospreiding. Daardoor zijn zij niet in staat duurzaam betrokken te zijn bij alle bedrijven waarin zij investeren. Het aantal bedrijven is domweg te groot om bij alle stewardship te tonen: een structurele betrokkenheid die niet in tijd of tot een bepaald probleem beperkt is.
Deze situatie is onwenselijk. Niet voor niets gaat het Nederlandse corporategovernancemodel ervan uit dat institutionele beleggers wél als stewards optreden en dus streven naar langetermijnwaardecreatie, maatschappelijke verantwoordelijkheid en verantwoord leiderschap.

Een nieuw type vereniging – die van klant-aandeelhouders – kan het gebrek aan betrokkenheid van institutionele beleggers compenseren: de leden van deze vereniging zijn zowel klant als aandeelhouder van het beursfonds. De vereniging richt zich daarbij slechts op één beursfonds. De klanten van het bedrijf worden lid door (minimaal) één aandeel te kopen via de website van de vereniging. Het stemrecht op dat aandeel wordt overgedragen aan de vereniging, maar omdat het lid certificaathouder wordt, behoudt het lid wel het economisch belang.

De eerste door de AFM goedgekeurde klant-aandeelhouders vereniging is inmiddels aangekondigd. Het gaat om de vereniging ‘AVAjax‘ die betrekking heeft op AFC Ajax nv.

Ajax-liefhebbers (groot en klein) worden op de website opgeroepen lid te worden. Door stemrechten te verenigen wil de vereniging een serieuze

gesprekspartner worden in de aandeelhoudersvergadering (ava).

Het wekt op zich geen verbazing dat Ajax als eerste beursfonds te maken krijgt met klanten die zó betrokken voelen dat zij zich ook als aandeelhouders willen verenigen om gezamenlijk de dialoog te zoeken met het bestuur. De relatie tussen klant en leverancier is bij Ajax emotioneler dan bij andere beursfondsen: een trouwe Ajax-supporter blijft immers ook naar het stadion komen als er een tijdje slecht gevoetbald wordt. Bij andere beursfondsen zal een ontevreden klant eerder bij een andere leverancier aankloppen.
Wij zien dit veranderen. De betrokkenheid van klanten zal gaan toenemen. Onder de term ‘klantvriendelijkheid’ worden nu al ook maatschappelijke aspecten van ondernemen geschaard. Deze trend wordt versterkt door de intrede van burgerjournalistiek via sociale media. Daardoor zullen steeds meer personen (klanten én burgers) zich emotioneel aangesproken voelen door de vraag: ‘Wilt u als klant-burger voor de prijs van één aandeel als co-steward optreden voor duurzaamheid, klantvriendelijkheid en langetermijnwaardecreatie bij dit bedrijf?’ Hoe meer klanten-burgers hierbij een relatie leggen met het welzijn van hun kinderen en kleinkinderen, hoe sneller het zal gaan.
Hoe werkt dit nieuwe type vereniging in de praktijk? Voor een lid is het rendement op zijn investering van één aandeel van ondergeschikt belang. De vereniging zal zich daarom voornamelijk richten op zaken die belangrijk zijn voor klanten-burgers. Het gaat dan om de niet-financiële vraagstukken: zijn er duidelijke kernwaarden? Meten en sturen we ook het (gewenste) gedrag binnen de onderneming? Wat is de maatschappelijke bijdrage en is deze helder vastgelegd in niet-financiële doelen? Wanneer wordt de verslaglegging daarover verbeterd?

Doordat een vereniging slechts gericht is op één beursfonds en niet op duizenden tegelijk kan de vereniging meer gericht diepgaande kennis opbouwen over de onderneming dan institutionele beleggers. De vereniging deelt deze kennis, bijvoorbeeld via een speerpuntenbrief en via ‘gestructureerd engagement’, zoals bij de bekendmaking van kwartaalcijfers. In de algemene vergadering van aandeelhouders informeert de vereniging de andere aandeelhouders over de ‘license to operate’: is die bevoegdheid in de ogen van de vereniging het afgelopen boekjaar versterkt of verzwakt?

Ter vermijding van misverstanden, ten aanzien van de onderwerpen die in de ava ter besluitvorming voorliggen, zal niet de vereniging maar de stemmacht van de institutionele beleggers de uitslag bepalen. Dat betekent echter niet dat de vereniging geen invloed zou kunnen uitoefenen. Een voorbeeld: als een bod wordt uitgebracht op een beursgenoteerd bedrijf, worden de meningen van de klanten formeel niet gehoord. Dat gaat nu veranderen. Klanten krijgen de mogelijkheid op een georganiseerde manier duidelijk te maken wat zij van een voorgenomen overname vinden: een negatief oordeel werkt in de praktijk als een beschermingsconstructie voor het zittend management. Tweede voorbeeld: als een bedrijf zich sterk maakt voor een verandering van wet- of regelgeving die voordelig is voor zijn klanten, zal de vereniging bereid kunnen zijn het bedrijf daarbij te steunen: de vereniging functioneert dan als een lobbyist.

De positie van de vereniging is complex. Het is niet ondenkbaar dat de vereniging onder omstandigheden in een collectieve actie wil laten vaststellen dat de vennootschap onrechtmatig heeft gehandeld tegen haar klanten. Een eventueel besluit om te procederen vereist echter een zorgvuldige afweging, en daartoe moet de vereniging ook haar eigen governance op orde hebben. Een voorbeeld kan dit verduidelijken. Cabaretier Youp van ’t Hek was boos op telecombedrijven, en de aandeelhouder-klantverenigingen van telecombedrijven (als zij hadden bestaan) zouden via de sociale media snel hebben kunnen groeien met een populistische wervingscampagne. Zouden zij ook een juridische actie zijn begonnen? Een goede interne governance moet voorkomen dat dit soort besluiten op emotionele gronden wordt genomen. Dat risico wordt verkleind als de oprichters van de vereniging in ieder geval zorgen voor een divers bestuur en rekening houden met leeftijd (meerdere generaties), relevante affiliaties (Consumentenbond, Milieudefensie, Nudge, Stichting Elektronische Communicatie Vennootschappen en Aandeelhouders, Leaders for nature-IUCN) en professionele achtergrond (bedrijfsleven, accountant, ambtenaar, dokter, ex-commissarissen, oud-or-leden).

De macht van sociale media neemt toe en de hype regeert. Een hoofdartikel uit Het Financieel Dagblad uit december waarschuwde al

voor de mogelijke nadelige gevolgen van sociale media op governance en de besturing van landen en bedrijven. Het FD schrijft: ‘Het continue met elkaar verbonden zijn grijpt in op de manier waarop landen en bedrijven worden bestuurd. (…) Als de basiscondities zich wijzigen volgt er instabiliteit van het systeem, het wordt onrustig, maar uiteindelijk breekt er een nieuwe werkelijkheid aan. Die overigens niet per definitie beter hoeft te zijn.’ In de Arabische wereld hebben de sociale media het besturingssysteem beïnvloed en is het nog onzeker hoe ‘de nieuwe werkelijkheid’ eruit gaat zien. Wat betekent deze ontwikkeling voor beursgenoteerde fondsen?

Klanten organiseren hun collectieve onvrede via sociale media steeds effectiever. Een leider is zich bewust van de mogelijke destabiliserende besturingseffecten hiervan. Om dit risico te verminderen omarmt de ware verantwoordelijke leider de totstandkoming van dit nieuwe innovatieve instrument. De klant-burger-vereniging, met ieder lid één certificaat van aandeel, is een tegenkracht tegen de waan van de dag. De vereniging versterkt de constructief duurzame relatie tussen samenleving en beursfonds: als kennisbron, als lobbyist, als beschermingsconstructie en, als het nodig is, als claimant. In iedere hoedanigheid ondersteunt de vereniging de waardecreatie op lange termijn. En door op gepaste afstand steun te verlenen bij de oprichting waarborgt een leider de goede governance van de vereniging. Gewoon een kwestie van verantwoord leiderschap.

Een vereniging die zich namens de klant-burger-aandeelhouder richt op slechts één beursfonds, werkt verbindend tussen samenleving en bedrijf.

De ware leider omarmt deze nieuwe constructie als tegenkracht tegen de grillen van sociale media.

(Ook onderdeel zijn van de eerste klant-aandeelhouder vereniging worden? Word lid van avAJAX! Klik hier)

Over Matthias Jager

Matthias is mede-oprichter en was secretaris van avAJAX. Ajax werd hem door zijn vader met de paplepel ingegoten en toen hij in 2001 in Amsterdam ging wonen, kon een seizoenskaart niet uitblijven. Matthias is ook fanatiek Oranjesupporter. Hij bezocht 4 WK's, 4 EK's en 1 finale waar hij nooit meer over praat.
Dit bericht is geplaatst in avAJAX, Media met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

2 reacties op CEO leert van avAJAX

  1. Jeroen schreef:

    Poe, lang artikel maar zeker interessant dat avAJAX de eerste is. Ik ben benieuwd of er ook een avING of avKPN gaat komen. 1 ding is zeker avAJAX is een bijzonder initiatief.

  2. edward schreef:

    Het is wel een hele interessante gedachte, want je krijgt een soort intrinsieke klanttevredenheidsmeting. Als veel mensen opeens de aandelen willen verkopen omdat ze kennelijk niet tevreden zijn met de producten moet je snel en adequaat reageren.

Reacties zijn gesloten.